Een huishouden dat door de bemiddelingscommissie als prioritair is erkend, wacht al maanden zonder ook maar één woningaanbod te ontvangen. De DALO-erkenning staat wel in het dossier, maar er is geen huurcontract ondertekend. Deze kloof tussen de prioriteitsbeslissing en de daadwerkelijke toewijzing is het gevolg van een mechanisme dat veel aanvragers pas te laat ontdekken: twee afzonderlijke commissies nemen op verschillende momenten beslissingen, en hun werkwijzen sluiten niet altijd op elkaar aan.
Bemiddelingscommissie en CALEOL: twee beslissingen, twee verschillende werkwijzen
De meest voorkomende misvatting is dat de bemiddelingscommissie een woning toewijst. Dat doet ze niet. Haar rol beperkt zich tot het beoordelen van de situatie van de aanvrager en beslissen of die aan de criteria voldoet om als prioritair te worden erkend en met spoed gehuisvest te worden.
Zodra deze erkenning is verkregen, komt het dossier bij de prefect terecht. Die moet een woning vinden die aansluit bij de behoeften en financiële mogelijkheden van het huishouden en het huishouden vervolgens voordragen bij een sociale verhuurder. Om in detail te begrijpen hoe DALO-woningen worden toegewezen, moet u deze twee stappen van elkaar onderscheiden, omdat er verschillende betrokken partijen en tijdschema’s bij komen kijken.
De definitieve toewijzing van de woning op naam van de aanvrager wordt vervolgens goedgekeurd door de commissie voor toewijzing en beoordeling van de bewoning van woningen (CALEOL), die bij elke sociale verhuurder hoort. De CALEOL kan een door de prefect voorgedragen kandidaat afwijzen, mits zij haar beslissing motiveert. De afwijzing moet gebaseerd zijn op objectieve criteria die verband houden met de ongeschiktheid van de aangeboden woning of de situatie van het huishouden op het moment van beoordeling.
Criteria voor DALO-erkenning: wat de bemiddelingscommissie controleert
In elk departement is een bemiddelingscommissie actief. Deze bestaat uit vertegenwoordigers van de staat, lokale overheden, sociale verhuurders, erkende verenigingen en deskundigen. De samenstelling is bedoeld om elke individuele situatie vanuit verschillende invalshoeken te beoordelen.
Om als prioritair te worden erkend, moet een aanvrager gelijktijdig aan drie voorwaarden voldoen:
- De Franse nationaliteit hebben of op het moment van indiening van het beroep over een geldige verblijfsvergunning beschikken.
- Niet op eigen kracht toegang kunnen krijgen tot een fatsoenlijke, zelfstandige woning en voldoen aan de inkomensgrenzen voor sociale huisvesting.
- Ten minste één eerdere stap hebben gezet (een aanvraag voor sociale huisvesting ingediend en verlengd, een melding van onhygiënische woonomstandigheden gedaan of de verhuurder in gebreke gesteld).
Als aan deze voorwaarden is voldaan, moet de aanvrager bovendien in een van de wettelijk vastgelegde situaties verkeren: geen vaste woon- of verblijfplaats hebben, al langer dan een abnormaal lange termijn op een aanbod wachten, met uitzetting worden bedreigd zonder vervangende huisvesting, al meer dan zes opeenvolgende maanden in een opvangvoorziening verblijven of een ruimte bewonen die ongeschikt is voor bewoning.
De abnormaal lange wachttijd verschilt per departement
De termijn waarna iemand wegens buitensporig lang wachten als prioritair kan worden erkend, is niet overal hetzelfde. Elke prefect stelt deze termijn vast op basis van de krapte op de lokale huurmarkt. In gebieden met grote woningnood kan de termijn relatief kort zijn, terwijl die in minder overbelaste departementen langer is. Eenzelfde dossier kan in het ene departement als prioritair worden erkend en in het andere niet, uitsluitend vanwege deze factor.
De rol van de prefect en de reserveringsquota bij DALO-toewijzingen
Zodra het huishouden als prioritair is erkend, krijgt de prefect een termijn om een passende woning aan te bieden. Deze termijn gaat in op de datum waarop de beslissing van de bemiddelingscommissie wordt meegedeeld.
De prefect maakt eerst gebruik van zijn eigen reserveringsquotum: het deel van de sociale huurwoningen waarop de staat het reserveringsrecht heeft. Dit quotum is echter niet altijd toereikend, met name in departementen waar het aantal DALO-aanvragen veel groter is dan het beschikbare aanbod.
Ook andere partijen met reserveringsrechten kunnen worden benaderd. Lokale overheden hebben reserveringsrechten voor een deel van de sociale woningvoorraad. Ook Action Logement reserveert een kwart van de betreffende jaarlijkse toewijzingen voor prioritaire groepen, waaronder mensen die als DALO-prioritair zijn erkend. Als een partij met reserveringsrechten deze verplichting niet nakomt, kan de prefect de ontbrekende woningen rechtstreeks aan de betrokken huishoudens toewijzen.
Als de prefect niets aanbiedt: beroep bij de bestuursrechter
Als er binnen de gestelde termijn geen passend aanbod wordt gedaan, kan de aanvrager beroep instellen bij de bestuursrechter. De rechter kan de staat dan opdragen het huishouden opnieuw te huisvesten en aan die verplichting een dwangsom verbinden.
Deze dwangsom wordt niet aan de aanvrager betaald. Het geld gaat naar een fonds voor de financiering van sociale huisvesting. Een gerechtelijke procedure is het enige juridische middel wanneer de prefect niet optreedt, maar biedt geen garantie op snelle herhuisvesting: de beslissing van de rechter hangt af van de daadwerkelijke beschikbaarheid van woningen in het gebied.
Een DALO-woningaanbod weigeren: gevolgen voor de aanvrager
Een huishouden dat als prioritair is erkend en een woningaanbod weigert dat aansluit bij zijn behoeften en financiële mogelijkheden, riskeert de prioritaire status te verliezen. De bemiddelingscommissie kan dan oordelen dat de staat aan zijn verplichting heeft voldaan.
Het decreet van 15 februari 2011 verduidelijkt wat wordt bedoeld met een woning die “aansluit bij de behoeften en financiële mogelijkheden”: de huur die na aftrek van de huurtoeslag overblijft, moet betaalbaar zijn voor het huishouden, de locatie moet toegang bieden tot de noodzakelijke voorzieningen (werk, zorg, onderwijs) en de grootte van de woning moet passen bij de samenstelling van het gezin.
Een weigering omdat de aangeboden woning daadwerkelijk ongeschikt is, leidt niet tot verlies van de prioriteitsstatus. De aanvrager moet de weigering echter schriftelijk vastleggen en uitleggen waarom het aanbod niet aan de criteria voor een passende woning voldoet. Zonder die toelichting wordt de weigering beschouwd als het intrekken van de aanvraag.
Zoals u ziet, berust het DALO-systeem op een keten van betrokken partijen (bemiddelingscommissie, prefect, verhuurder, CALEOL), die elk volgens hun eigen voorwaarden optreden. Een prioritaire erkenning geeft recht op huisvesting, maar niet meteen op een huurcontract. Tussen een positieve beslissing en de intrek in een woning blijft de beschikbaarheid van sociale huurwoningen in de omgeving de doorslaggevende factor.
